ULAKBİM
Üniversite Bilişim Altyapıları Felaket Kurtarma Merkezi (ULAKFKM)
Üniversite Bilişim Altyapıları Projesi (UBA), Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarının bilişim altyapılarını güçlendirmek, kurumsal ve araştırma verilerinin güvenli biçimde korunmasını sağlamak, bulut bilişim hizmetleri sağlamak, üniversitelerin kritik bilgi sistemlerinin sürekliliğini garanti altına almak amacıyla yürütülen ulusal bir e-altyapı geliştirme projesidir. Proje, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından desteklenmekte ve TÜBİTAK ULAKBİM tarafından geliştirilip işletilmektedir.
Proje kapsamında üniversitelerin artan bulut, veri depolama, yedekleme ve felaket kurtarma ihtiyaçlarına yönelik ulusal ölçekte bir altyapı oluşturulmuştur. Bu altyapının temel bileşenlerinden biri olan Üniversite Bilişim Altyapıları Felaket Kurtarma Merkezi (ULAKFKM), üniversitelerin kritik verilerinin kampüs dışındaki güvenli veri merkezlerinde saklanmasını ve olası afet veya kesinti durumlarında hizmetlerin sürdürülebilirliğini sağlamayı amaçlamaktadır.
UBA kapsamında geliştirilen altyapı, üniversitelerin verilerini güvenli ve ölçeklenebilir bir ortamda yedekleyebilmelerine olanak sağlayan nesne depolama tabanlı bir mimari üzerine kuruludur. Devlet üniversitelerine proje kapsamında belirli kapasitede nesne depolama alanı tahsis edilmekte ve üniversiteler bu alanı araştırma verileri, kurumsal bilgi sistemleri ve kritik uygulamalarının yedeklenmesi amacıyla kullanabilmektedir. Gönderilen veriler donanım seviyesinde şifrelenerek korunmakta ve üç kopya tutularak yedeklilik prensipleri doğrultusunda güvenli veri merkezlerinde saklanmaktadır.
Altyapı katmanında açık kaynak teknolojiler kullanılarak oluşturulan sistem; Ceph tabanlı dağıtık depolama, OpenStack bulut altyapısı ve Juju ile orkestrasyon gibi modern bileşenlerden oluşmaktadır. Yüksek erişilebilirlik (HA), çoklu erişim bölgeleri (AZ) ve otomatik failover mekanizmaları sayesinde kesintisiz hizmet sunulmaktaıdr. Bu hizmet sayesinde üniversiteler sanal sunucu, depolama ve ağ kaynaklarını ihtiyaçları doğrultusunda hızlı bir şekilde oluşturabilmekte ve yönetebilmektedir. Bu güçlü altyapı, hem merkezi bir felaket kurtarma çözümü sunmakta hem de üniversitelerin kendi başlarına yapacakları yüksek maliyetli yatırımların önüne geçerek sürdürülebilir ve verimli bir model oluşturmaktadır.
Proje altyapısına erişim ve yönetim işlemleri TÜBİTAK ULAKBİM tarafından geliştirilen FKMPortal üzerinden gerçekleştirilmektedir. Üniversiteler bu portal aracılığıyla kullanıcı yetkilendirmelerini gerçekleştirebilmekte, veri aktarım süreçlerini yönetebilmekte ve felaket kurtarma altyapısını etkin biçimde kullanabilmektedir. Sistem aynı zamanda YETKİM Kimlik Federasyonuile entegre çalışarak kurumların kimlik doğrulama ve yetkilendirme süreçlerinin güvenli bir şekilde yürütülmesini sağlamaktadır.
UBA altyapısı açık kaynak teknolojiler temel alınarak tasarlanmış olup lisans bağımlılığını azaltan, sürdürülebilir ve maliyet etkin bir çözüm sunmaktadır. Böylece üniversitelerin yüksek maliyetli bulut felaket kurtarma ve veri yedekleme altyapılarını kendi bünyelerinde kurma gereksinimi azalmakta, ulusal ölçekte paylaşımlı bir altyapı modeli ile bilişim kaynaklarının daha verimli kullanılması sağlanmaktadır.
Üniversitelere Sağlanan Hizmetler
Üniversite Bilişim Altyapıları Projesi kapsamında yükseköğretim kurumlarına veri güvenliği, iş sürekliliği ve araştırma altyapılarının güçlendirilmesine yönelik çeşitli bilişim hizmetleri sunulmaktadır. Bu hizmetler, üniversitelerin kritik veri ve sistemlerini güvenli, ölçeklenebilir ve sürdürülebilir bir altyapı üzerinde yönetmelerini sağlamayı amaçlamaktadır. Üniversitelerin artan veri ve bilişim ihtiyaçlarına paralel olarak altyapı kapasitesi genişletilebilmekte ve üniversitelerin hizmet sürekliliğine katkı sağlanmaktadır.
Üniversitelerin kritik veri ve sistemlerinin olası afet, donanım arızası veya hizmet kesintisi durumlarında korunmasını sağlamak amacıyla felaket kurtarma altyapısı sunulmaktadır. Üniversiteler, kampüs dışındaki güvenli veri merkezlerinde bulunan bu altyapıyı kullanarak verilerini yedekleyebilmekte ve kritik hizmetlerini kesinti durumlarında hızlı bir şekilde yeniden devreye alabilmektedir.
Proje kapsamında üniversitelerin veri yedekleme ve uzun süreli veri saklama ihtiyaçlarını karşılayabilecek altyapı hizmetleri sunulmaktadır. Bu hizmet sayesinde kurumlar veri kaybı risklerini minimize edebilmekte ve kritik verilerini güvenli bir şekilde saklayabilmektedir.
UBA altyapısı kapsamında üniversitelere OpenStack tabanlı bulut bilişim hizmeti sunulmaktadır. Bu hizmet sayesinde üniversiteler sanal sunucu, depolama ve ağ kaynaklarını esnek ve ölçeklenebilir bir ortamda kullanabilmektedir. Böylece kurumlar yüksek maliyetli fiziksel altyapı yatırımları yapmadan bulut bilişim kaynaklarından yararlanabilmektedir.
Üniversiteler, proje kapsamında sunulan hizmetleri FKMPortal üzerinden yönetebilmektedir. Portal aracılığıyla kullanıcı ve yetki yönetimi yapılabilmekte, depolama alanları ve veri aktarım süreçleri izlenebilmekte ve felaket kurtarma altyapısı etkin biçimde kullanılabilmektedir.
Proje kapsamında üniversitelere sunulan hizmetlerin etkin şekilde kullanılabilmesi için kullanıcı destek hizmetleri sağlanmaktadır. Üniversiteler, karşılaştıkları teknik sorunlar ve destek taleplerini merkezi ticket (talep) sistemi üzerinden iletebilmekte ve uzman ekipler tarafından hızlı bir şekilde destek alabilmektedir. Ayrıca hizmetlerin kurulumu, entegrasyonu ve kullanımı ile ilgili teknik dokümantasyon ve yönlendirme desteği de sunulmaktadır.
ULAKPaylaş, ULAKFKM altyapısı üzerinde sunulan ve üniversiteler arası güvenli dosya paylaşımını kolaylaştıran bir hizmettir. YETKİM entegrasyonu sayesinde yalnızca akademik ve idari personelin erişimine açık olan platform, kullanıcıların büyük boyutlu verileri hızlı, güvenli ve kontrollü bir şekilde paylaşmasına olanak tanır. Kurumsal kimlik doğrulama altyapısı ile çalışan ULAKPaylaş, veri güvenliği ve yetkilendirme süreçlerini merkezi olarak yönetirken, araştırma ve idari iş birliğini destekleyen pratik bir çözüm sunar.
Üniversite Bilişim Altyapıları Projesi kapsamında sunulan hizmetlerin etkin kullanımını desteklemek ve altyapının yaygınlaştırılmasını sağlamak amacıyla eğitim ve bilgilendirme faaliyetleri yürütülmektedir. Açık kaynak kodlu teknolojiler üzerine kurulu altyapı sayesinde üniversitelerin teknik personeline yönelik eğitimler ve teknik çalıştaylar (workshop) düzenlenmektedir. Bu faaliyetler ile kurumların altyapıyı daha etkin kullanmaları, teknik bilgi ve deneyim paylaşımının artırılması ve ulusal ölçekte sürdürülebilir bir açık kaynak ekosisteminin geliştirilmesi hedeflenmektedir.