ULAKBİM
Avrupa İş Birlikleri ve Ağ Projeleri
GEN6
GEN6 – IPv6 Tabanlı Kamu Hizmetleri Pilot Projesi
GEN6 (Governments ENabled with IPv6) projesi, Avrupa Birliği üye ülkelerinde kamu bilişim altyapılarının ve e-devlet hizmetlerinin IPv6 protokolüyle uyumlu hale getirilmesini amaçlayan çok paydaşlı bir ICT PSP girişimidir. TÜBİTAK ULAKBİM, Türkiye ayağında “Ulusal IPv6 Pilot Çalışmaları” iş paketinin liderliğini üstlenmiş ve e-devlet hizmetlerinde IPv6 geçişine öncülük etmiştir. Proje kapsamında geliştirilen uygulamalar ve rehber dokümanlar, diğer ülkelerdeki geçiş süreçlerine örnek olarak sunulmuştur. Türkiye’deki pilot uygulama, 2015 yılında Eskişehir’de düzenlenen “IPv6 Roadshow” etkinliğiyle uluslararası paydaşlarla paylaşılmıştır.
GN3plus
GN3plus – Avrupa Araştırma ve Eğitim Ağı Genişleme Projesi
GN3plus (GÉANT3+), Avrupa Birliği 7. Çerçeve Programı kapsamında yürütülen ve Avrupa’nın araştırma ve eğitim topluluklarını yüksek hızlı ağlarla birbirine bağlamayı hedefleyen bir projedir. Nisan 2013’te başlayan ve 24 ay süren proje, Avrupa’daki Ulusal Araştırma ve Eğitim Ağları (NREN’ler) ile iş birliği içinde gerçekleştirilmiştir. Türkiye’den TÜBİTAK ULAKBİM’in de dahil olduğu bu proje, dünya çapında 50 milyondan fazla kullanıcıya hizmet veren GÉANT ağının kapasitesini ve hizmet kalitesini artırmayı amaçlamıştır. Proje kapsamında, kimlik federasyonu, bulut hizmetleri ve mobilite çözümleri gibi yenilikçi servisler geliştirilmiş, ayrıca eduroam ve eduGAIN gibi hizmetlerin yaygınlaştırılması sağlanmıştır. GN3plus, Avrupa’nın dijital araştırma altyapısını güçlendirerek küresel bilimsel iş birliklerine katkıda bulunmuştur.
GN5-1
GN5-1 – Avrupa Araştırma ve Eğitim Ağı Geliştirme Projesi (2023–2024)
GN5-1, Avrupa Birliği’nin Horizon Europe programı kapsamında desteklenen ve GÉANT projesinin beşinci aşamasını temsil eden bir girişimdir. Ocak 2023’te başlayan ve Aralık 2024’te tamamlanan bu 24 aylık proje, Avrupa’nın araştırma ve eğitim topluluklarına daha hızlı, dayanıklı ve güvenli bağlantı altyapısı ile iş birliği hizmetleri sunmayı hedeflemiştir. Proje, 100 Gbps’nin katlarıyla Terabit düzeyinde bağlantı kapasitesi sağlayarak, bilim insanları ve öğrencilerin sanal araştırma ekipleriyle etkili ve güvenli iş birliği yapmalarını mümkün kılmıştır. Ayrıca, kimlik ve güven altyapılarının geliştirilmesi, açık bilim hizmetlerinin yaygınlaştırılması ve ağ güvenliğinin güçlendirilmesi gibi alanlarda önemli katkılar sağlamıştır.
GN5-2
GN5-2 – Avrupa Araştırma ve Eğitim Ağı Genişleme Projesi (2025–2027)
GN5-2, GN5-1 projesinin başarısı üzerine inşa edilen ve Ocak 2025’te başlatılan bir Avrupa Birliği Horizon Europe projesidir. 30 ay sürecek bu proje, Avrupa’nın araştırma ve eğitim topluluklarına daha hızlı, dayanıklı ve güvenli bağlantı altyapısı sunmayı amaçlamaktadır. GN5-2, kuantum iletişimi, zaman ve frekans dağıtımı gibi yeni teknolojilere odaklanarak, geleneksel kullanıcıların ötesinde yeni araştırma alanlarına erişimi genişletmeyi hedeflemektedir. Ayrıca, açık bilim hizmetlerinin desteklenmesi, dijital kimlik federasyonlarının geliştirilmesi ve Avrupa’nın dijital omurgasının güçlendirilmesi gibi stratejik önceliklere katkı sağlamaktadır.
ULAKNET-3
ULAKNET-3 projesi ile, ULAKNET-2 projesi kapsamında kurulan elektronik haberleşme altyapısının genişletilerek, Türkiye’deki araştırmacılara yüksek kapasiteli, ulusal ve uluslararası bağlantılara sahip, yeni teknolojilerle uyumlu, esnek ve sürdürülebilir bir altyapı sunulması amaçlanmaktadır. Hâlihazırda ULAKNET’in omurga yapısı; Ankara, İstanbul ve İzmir ana toplama merkezleri ile bu merkezleri birbirine bağlayan üçgen omurga bağlantılarından ve proje kapsamında altyapı kurulumu tamamlanan İTÜ-Gebze hattı ile Eskişehir ve Konya toplama merkezlerinin ana omurgaya entegrasyonundan oluşmaktadır. ULAKNET-3 projesi kapsamında, mevcut altyapının yeniden tasarlanarak yeni merkezlerin dâhil edilmesi, daha yüksek kapasiteye sahip, daha geniş kapsama alanı sunan ve yeni teknolojilerin kullanımına olanak tanıyan esnek bir yapı oluşturulması hedeflenmektedir.
ULAKBİM Üniversite Bilişim Altyapıları
Üniversitelerin bilişim altyapılarını olası felaket senaryolarına karşı koruma altına almayı hedefleyen “Üniversite Altyapıları Felaket Kurtarma Merkezi Projesi”, 2024 yılında Strateji ve Bütçe Başkanlığı (SBB) tarafından desteklenmiştir. İki aşamalı olarak planlanan projenin ilk aşamasında, üniversitelerin sahip olduğu kritik verilerin bir yedeğinin TÜBİTAK ULAKBİM bünyesinde güvenli bir şekilde saklanması hedeflenmektedir. Bu kapsamda, öncelikli olarak 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen depremden etkilenen 16 devlet üniversitesine hizmet sunulacak; sonrasında ise proje, tüm üniversitelere yaygınlaştırılarak ülke genelindeki yükseköğretim kurumlarının bilişim altyapılarında veri yedekliliği sağlanacaktır.
Projenin ikinci aşamasında ise, yalnızca verilerin değil, aynı zamanda hizmetlerin de yedeklenmesi amaçlanmaktadır. Böylece, olası bir afet durumunda, üniversitelerin kritik bilişim sistemlerinin belirlenen süreler içerisinde güvenli bir lokasyonda bulut tabanlı altyapılar üzerinden çalışır duruma getirilmesi mümkün olacaktır. Bu sayede, üniversitelerin kesintisiz hizmet sunma kapasitesi artırılarak, felaket anlarında oluşabilecek bilgi kaybı ve hizmet kesintileri en aza indirilecektir.
ULAKBİM Üniversite Bilişim Altyapıları Projesi (ULAKFKM), 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından bazı üniversitelerde veri kaybı yaşanması ve yeterli yedeklerinin bulunmaması nedeniyle ortaya çıkan kritik ihtiyaç üzerine geliştirilmiştir. Bu durum, sistem odaları hasar gören üniversitelerde, sistemlerin yeniden çalışır duruma getirilmesi için güvenli ve erişilebilir veri yedeklerine duyulan ihtiyacı açıkça ortaya koymuştur. Strateji Bütçe Başkanlığı (SBB) tarafından bu ihtiyacın karşılanması amacıyla desteklenerek ULAKBİM bünyesinde 2024 yılı Ocak ayında proje çalışmalarına başlanmıştır. Projenin ilk aşamasında deprem bölgesinde bulunan üniversitelerin ULAKFKM’ye veri kopyalaması hedeflenmiştir. 2025 yılı Şubat ayı itibarıyla sistem hizmet vermeye başlamıştır. Proje toplamda üç yıl olmakla beraber 2026 yılı bitimine kadar hedeflenen adımlar;
- Türkiye’deki diğer üniversitelerin de projeden yararlanması için kapasite genişletme çalışmaları yapılması
- Verilerini ULKFKM’de ayağa kaldırmak isteyen üniversiteler için bulut ortamında sunucu altyapısı kurulması
Güncel durumda ULAKFKM’den yararlanmak isteyen deprem bölgesi üniversiteleri aşağıdaki mail adresi aracılığı ile ULAKFKM ekibiyle iletişime geçebilirler.
İletişim: ulakfkm@ulakbim.gov.tr